Achter de schermen van het TKP wordt hard gewerkt. Een groep die zelden in het oog springt, zijn de reviewers van wetenschappelijke artikelen. Ze zijn onontbeerlijk om de weten-schappelijke kwaliteit van het tijdschrift te verzekeren.… Lees verder »Reviewers TKP 2021-2024
Eetstoornissen in de (vroege) adolescentie zijn complexe biopsychosociale aandoeningen die ernstige gevolgen hebben voor het fysiek en mentaal functioneren van jongeren (Puckett et al., 2021). De instroom van jonge patiënten met een restrictieve eetstoornis op de diensten pediatrie van algemene ziekenhuizen kent, mede door de lange wachtlijsten bij gespecialiseerde eetklinieken, een sterke toename (Schlapfer et al., 2023). Het vaak acute karakter van het klinisch beeld (zowel fysiek als psychologisch) waarmee jongeren met een eetstoornis zich aanmelden, noopt tot een duidelijke visie en handvatten voor multidisciplinaire begeleiding. Om hieraan tegemoet te komen werd vanuit het kenniscentrum Eetexpert het stappenplan ‘Zorg voor eetstoornissen op diensten pediatrie binnen algemene ziekenhuizen’ ontwikkeld.1 Het stappenplan focust voornamelijk op 12- tot 15-jarigen, hoewel bepaalde elementen ook van toepassing kunnen zijn op -12-jarigen of +15-jarigen. In deze bijdrage worden de behandelvisie en behandeldoelen bondig beschreven; vervolgens wordt de toepassing in de praktijk aan de hand van een casus geïllustreerd.
Iedere psycholoog ervaart weleens stress en stelt zich de vraag of hij of zij zelf wel voldoende in balans is om het goede voorbeeld te geven. Maar wat is ‘stress’ en over welke ‘balans’ hebben we het eigenlijk? In deze bijdrage bespreken we een aantal uitdagende evenwichten of balansen met betrekking tot het omgaan met stressoren en de preventie van burn-out. De verschillende evenwichtsoefeningen dagen de lezer uit om (nog) meer gebalanceerd in het leven te staan en niet om te vallen ondanks alle uitdagingen inherent aan het werk van een psycholoog.
Het doel van deze bijdrage is ethisch te reflecteren op lichamelijke aanrakingen van cliënten door klinisch psychologen. Dit doen we aan de hand van een ethische analyse en een casus. Op basis van deze reflectie formuleren we richtlijnen om op een gepaste wijze gebruik te maken van aanrakingen in de relatie tussen psycholoog en cliënt.
Het gedachtegoed van federaal minister van Sociale zaken en Volksgezondheid Frank Vandenbroucke over geestelijke gezondheidszorg (ggz) verdient om verschillende redenen onze aandacht. Deze toppoliticus houdt er verfrissende ideeën op na en zijn langetermijnvisie op gezondheidszorg… Lees verder »Geestelijk gezondheidsbeleid na 9 juni?
Uzieblo, K., Smid, W.J., & McCartan, K. (Eds.).(2022)
Challenges in the management of people convicted of a sexual offence: A way forward
Cham: Palgrave MacMillan. https://doi.org/10.1007/978-3-030-80212-7
Palgrave studies in risk, crime and society is een wetenschappelijke reeks waarin het begrip ‘risico’, het risicogedrag van individuen en groepen, de overheidsreacties en de gevolgen in de hedendaagse samenleving worden onderzocht. Een boek over zedendelinquentie mocht dus niet ontbreken. Recente andere titels gaan over gevangenisbendes, voetbalhooligans en massaschietpartijen.
Hendrickx, S. (2022)
Meisjes en vrouwen met autisme
Amsterdam: Hogrefe
Dit boek over autisme draagt een expliciete boodschap uit: deze diagnose wordt vaak gemist bij normaal begaafde meisjes en vrouwen. Ze kunnen hun sociale beperkingen goed camoufleren en de diagnostische criteria van ASS zijn vooral geënt op mannen. De auteur wil clinici hiervan bewustmaken in de hoop dat ze beter in staat zullen zijn autisme bij vrouwen en meisjes te herkennen.
Van der Does, W. (2023)
De magie van genezing. Radicale ideeën uit de geschiedenis van de psychiatrie
Amsterdam: Alfabet
In 1971 liep ik in het kader van mijn opleiding klinische psychologie stage in wat toen een van de grootste psychiatrische ziekenhuizen van Nederland was. Ik mocht onder andere het stafoverleg van een gesloten afdeling voor mannen bijwonen ̶ mannen en vrouwen werden nog gescheiden van elkaar behandeld. Er verbleef een patiënt die zo agressief was dat hij continu in een isoleercel werd opgesloten; wanneer hem eten werd gebracht, waren er vier verpleegkundigen aanwezig om hem zo nodig in bedwang te houden. Medicatie had blijkbaar geen effect. Uiteindelijk werd besloten tot lobotomie ̶ een hersenoperatie waarbij zenuwbanen worden doorgesneden, met name tussen de frontale hersenkwab en de daarachter liggende gebieden. Zelf had ik de man nooit gezien, maar na de operatie kon hij op ‘de zaal’ verblijven, zij het als een zombie. Op een eveneens gesloten afdeling voor vrouwen werd tijdens stafbesprekingen soms besloten tot het toedienen van elektroshocks. Over de therapeutische noodzaak werd weinig gediscussieerd; correctie van ongewenst gedrag voerde de boventoon. En zo werd het ook door de patiënten beleefd.
Aan de hand van concept mapping werd onderzocht wat de behoeften zijn van Vlaamse pleegzorgers die een volwassene met een beperking en/of psychiatrische problemen in pleegzorg opvangen. Concept mapping is een gestructureerd proces om tot een conceptueel kader of model te komen. Aan pleegzorgers werd gevraagd: “Wat heeft u nodig om een goede pleegzorger te zijn?” Zo werden 81 unieke antwoorden bekomen. De antwoorden werden daarna gegroepeerd en gescoord op belangrijkheid. Multidimensionale schaalanalyse en hiërarchische clusteranalyse werden gebruikt om de data te analyseren. Zo ontstond een model van vier clusters. In aflopende volgorde van belangrijkheid: samenwerking met en ondersteuning door pleegzorgdienst en pleegzorgbegeleider, kenmerken met betrekking tot pleegzorgers, steun en samenwerking met externen, en faciliterende omstandigheden. De behoeften van pleegzorgers van volwassenen zijn gelijkaardig aan die van pleegouders van minderjarigen; daarnaast vonden we drie specifieke behoeften bij pleegzorgers van volwassenen: aparte begeleidingsmomenten voor pleeggezin en pleeggast, een dagbesteding voor de pleeggast en een eenvoudiger en toegankelijk zorglandschap.
Trefwoorden: pleegzorg, pleegzorger, pleeggast, mantelzorg, concept mapping
Hilberdink, K. (2023)
Strijd om de ziel. Het leven van P.C. Kuiper (1909-2002) in de psychiatrie
Amsterdam: Uitgeverij Van Oorschot
Jaren geleden liep ik over de gemeenschappelijke begraafplaats de ’Bottertonne’ in het dorp Busloo, gemeente Voorst (Gelderland) en stuitte bij toeval op het graf van Pieter Cornelis Kuiper en Eleonora Kuiper-Miskotte.1 Bijna alle artsen en psychologen hebben tijdens hun opleiding in de jaren 1970-1980 zijn boeken Hoofdsom der psychiatrie (Kuiper, 1973) en Neurosenleer (Kuiper, 1968) moeten bestuderen. Zo ook ik en daarnaast volgde ik ook colleges bij Kuiper. Hij was voor mij echter niet meer dan een van de vele hoogleraren tijdens mijn opleiding. Dat werd echter anders toen ik in 1989 een lezing bijwoonde van Kuiper waarover zelfs de krant berichtte.2 Het jaar daarvoor was zijn boek Ver heen: verslag van een depressie (1988) verschenen, maar daar werd tijdens de lezing nauwelijks over gerept. Via omwegen kwam Kuiper tot de vraag waarom twee mensen bij elkaar blijven ook al krenken ze elkaar bij herhaling. Erg ingewikkeld vond ik dat toen, maar het zorgde er wel voor dat ik geïntrigeerd werd door deze psychiater. Maar daarna werd het stil rond zijn persoon. Tot begin 2023.
